Mowa w dużej mierze wpływa na ogólny rozwój dziecka i jego osiągnięcia w nauce. Stanowi narzędzie w zdobywaniu informacji, pozwala na wyrażanie swoich myśli, opinii, odczuć. Ogromną rolę w procesie kształtowania mowy dziecka odgrywają rodzice i najbliższe otoczenie – to oni są jego pierwszymi nauczycielami mowy poprzez wspólne zabawy, czytanie książeczek, ich opowiadanie i śpiewanie piosenek. Istotne znaczenie w zakresie wspomagania i rozwoju mowy ma także działanie nauczyciela pracującego z dzieckiem w przedszkolu, gdzie zabawa stanowi dominujący sposób nauki. Jest kluczem do poznawania nowych słów, ćwiczy oddech, głos, słuch i wymowę. Doskonali formy gramatyczne uwzględniając przy tym akcent, melodię i rytm mowy. Poprzez zabawę możemy stymulować rozwój wszystkich funkcji, od których zależy prawidłowy rozwój mowy. . Wyniki badań pedagogicznych, a także moja własna obserwacja dowodzą, że rozwój mowy dzieci w wieku przedszkolnym jest bardzo zróżnicowany, u wielu dzieci występuje oprócz wad wymowy, opóźniony rozwój wymowy lub niechęć do mówienia, zaburzenia słuchu fonematycznego, analizy i syntezy słuchowej. Występowanie tych zaburzeń ma istotny wpływ na przebieg procesu nauczania w okresie wczesnoszkolnym.
Zajęcia logopedyczne organizuje się dla dzieci z zaburzeniami mowy, które powodują zaburzenia komunikacji językowej oraz utrudniają naukę.
Do zadań logopedy należy w szczególności:
- przeprowadzanie badań wstępnych, w celu ustalenia stanu mowy dziecka, w tym mowy głośnej,
- diagnozowanie logopedyczne
- prowadzenie terapii logopedycznej indywidualnej
Nadrzędnym celem terapii logopedycznej jest wykrywanie i usuwanie zaburzeń mowy. Osiągnięcie tego celu świadczy o powodzeniu terapii. W logoterapii ważne jest również wdrażanie do wyrobienia nawyków poprawnej wymowy oraz rozwijanie twórczej aktywności słownej. Miernikiem oceny pracy logopedycznej jest osiągnięcie następujących efektów:
- skorygowanie zaburzeń wymowy (dziecko potrafi prawidłowo wymawiać
zaburzone głoski w izolacji, wyrazach, zdaniach, mowie spontanicznej), - wzrost czynnego i biernego słownika dziecka (dziecko operuje coraz
bogatszym słownikiem), prawidłowe stosowanie form gramatycznych i ortograficznych, - prawidłowy rozwój emocjonalno – społeczny (dziecko chętnie wypowiada się, uczestniczy w życiu grupy).
Postępy terapeutyczne przebiegają w indywidualnym tempie dla każdego dziecka.
Cele pracy logopedycznej:
- Wykrywanie i usuwanie wad wymowy.
- Kształtowanie prawidłowej mowy poprzez korygowanie zaburzeń
- Stymulowanie opóźnionego rozwoju mowy
- Doskonalenie mowy już ukształtowanej.
- Wdrażanie do praktycznego wykorzystania nawyków poprawnej wymowy przyswojonej w toku ćwiczeń.
Diagnoza logopedyczna:
Warunkiem prawidłowego przebiegu terapii logopedycznej w każdym zaburzeniu mowy jest właściwa diagnoza, od ustalenia której rozpoczynamy pracę z dzieckiem. Diagnoza logopedyczna kształtuje się przez wielokrotny kontakt z dzieckiem, jego opiekunami oraz – w uzasadnionych przypadkach – spe-cjalistami z innych dziedzin (laryngolog, pedagog, psycholog, audiolog).
Celem diagnozy logopedycznej jest ustalenie:
- nieprawidłowo realizowanych głosek oraz sposobu ich wymowy,
- przyczyn wadliwej artykulacji,
- wpływu wady na przebieg procesu porozumiewania się,
- rodzaju wady i jej wpływu na funkcjonowanie dziecka.
Proces diagnozy logopedycznej przebiega według określonego schematu i ulega modyfikacjom w zależności od rodzaju zaburzenia.
Ramowy program indywidualnej terapii:
Cele ogólne:
- Kształcenie, rozwijanie i doskonalenie umiejętności komunikowania się z otoczeniem.
- Stymulacja rozwoju językowego dzieci z uwzględnieniem wszystkich aspektów mowy (wymowa, słownictwo, strona gramatyczna i stylistyczna).
Cele szczegółowe:
– Kształtowanie prawidłowej mowy poprzez korygowanie zaburzeń w zakresie strony fonetycznej, leksykalnej, gramatycznej.
– Stymulowanie opóźnionego rozwoju mowy.
– Doskonalenie wymowy już ukształtowanej.
– Wdrażanie do praktycznego wykorzystania nawyków poprawnej wymowy przyswojonej w toku ćwiczeń,
– Wdrażanie dzieci do obcowania z literaturą i sztuką oraz twórczej aktywności słownej.
Na rozwój mowy wpływ ma wiele czynników. Są to:
- prawidłowy rozwój psychomotoryczny / szczególnie narządów mowy i słuchu /,
- ogólny poziom intelektualny,
- zdolności specjalne – uzdolnienia językowe, np. płynność słowna, rozumienie słów,
- ogólne warunki społeczno-wychowawcze / kontakty emocjonalne z rodziną i najbliższym otocze-niem /, prawidłowe wzorce językowe i oddziaływania otoczenia motywujące do mówienia.